|
Tüketici Yasası
4822 SAYILI KANUNLA DEĞİŞİK 4077 SAYILI
TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı, kamu yararına uygun olarak tüketicinin
sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,
aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel
tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve
tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu
konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri
teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, birinci maddede belirtilen amaçlarla mal ve
hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu
her türlü tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı,
konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda
kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri
gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında
yapılan mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya
mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek
ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak
üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal
sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil
olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye
hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet
piyasalarında tüketici ile satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her
türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de
dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya
da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını
üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici işaretini, ticari
markasını veya unvanını koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil
olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu
mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt
dışından getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere
nakit kredi vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve
finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı
malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya
imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde
firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları
yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek ya da
tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam
verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren
adına yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı gerçek
ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı
hedef kitleye ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü
aracın sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel
kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin,
ilgili idari hükümler de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve
üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi
işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ilgili
Bakanlık tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya
konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan her
türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması
amacıyla kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Ayıplı mal
Madde 4- Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve
kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya
satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik
düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya
ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren
mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren
otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür.
Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme,
malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel
indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı,
tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı malın
neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya
kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan hallerde
imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente,
ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren
ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Ayıplı malın neden
olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde
bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar,
ayıba karşı daha uzun bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse,
ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile
malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz
mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü
günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan
malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan
sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek
satın alınan mallar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da
ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla
okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket
konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya
da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına,
tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde bu
etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu,
tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde
gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür
etiketiyle dahi arz edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun
hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü
tüketici işleminde de uygulanır.
Ayıplı hizmet
Madde 4/A- Sağlayıcı tarafından bildirilen
reklam ve ilânlarında veya standardında veya teknik kuralında
tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı
olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi,
hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet
olarak kabul edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten
itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin
yeniden görülmesi veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına
sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun gereği
olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim ile yetinilir.
Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede
belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir.
Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin
beşinci fıkrasına göre kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı
hizmetin neden olduğu her türlü zarardan ve tüketicinin bu maddede
yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur.
Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise,
ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı
yapılacak talepler hizmetin ifasından itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına
tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden sağlayıcının
ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan
sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek
edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü
tüketici işleminde de uygulanır.
Satıştan kaçınma
Madde 5- Üzerinde "numunedir" veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde
teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın
kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa,
satıcı bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi
tarafından belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da
başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama
sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır.
Sözleşmelerdeki haksız şartlar
Madde 6- Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle
müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu,
tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet
kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe
neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her
türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı
değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa
ve özellikle standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici
içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle
müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden,
standart sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir
şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere
edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin
uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın
münferiden tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona
aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A
maddelerinde yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici
sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir
ve sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının
bulunmaması durumunda eksiklik sözleşmenin geçerliliğini
etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı tarafından derhal
giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız
şartların tespit edilmesine ve bunların sözleşme metninden
çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
Taksitle satış
Madde 6/A- Taksitle satış, satım bedelinin en
az iki taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin
düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde
yapılması zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar
aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının
isim, unvan, açık adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak
vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk
Lirası olarak toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık
oran ve sözleşmede belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını
geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede
yer almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin
bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı
olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu senet,
her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde ve sadece
nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo senedi
geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı
toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı
zamanda, bir taksit miktarından az olmamak şartıyla bir veya
birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da
satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin
veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını
talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya
sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde
düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış bedelinin en az onda
biri olması halinde kullanılabilir. Ancak satıcının veya
sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir
şekilde değiştirilemez.
Devre tatil
Madde 6/B- Devre tatil sözleşmeleri, en az üç
yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde, belirli veya
belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir dönem için bir
veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım hakkının devri ya da
devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve
esasları Bakanlık belirler.
Paket tur
Madde 6/C- Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma,
konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik
hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu
fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört
saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren
ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden
düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve
esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı satış
Madde 7- Kampanyalı satış, gazete, radyo,
televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye duyurularak
düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi ve malın veya
hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle yapılan
satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile
yapılır. Bakanlık hangi tür satışların izne tabi olacağını, ön
ödeme, taksit miktarı, teslim süresi, üretici firma garantisi,
yatırılacak teminat ile kampanyalı satışlarda uyulması gereken
usul ve esasları tespit eder.
İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin
teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması
durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici,
ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren
müteselsilen sorumludur.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten
sonra kampanyayı düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim
tarihini geçmemek şartıyla tüketicinin o ana kadar ödediği tüm
bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda
düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya bitiş tarihi" ve "mal
veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne
ilişkin bilgileri de içeren sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme
tutarı, mal veya hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla
olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da
hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı
taşınmaz mallar için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini
yerine getirmesi durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası,
ödemenin bitimini takiben en geç bir ay içinde yapılmak
zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi
hükümleri de uygulanır.
Kapıdan satış
Madde 8- Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır
gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak
nitelikleri, bu Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve
kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı
tarihten itibaren yedi gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir
gerekçe göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına girmeden
reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu süre,
sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan
satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını
veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez.
Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren yirmi
gün içerisinde malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle
meydana gelen değişiklik ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A
maddesi, kampanyalı kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri
ayrıca uygulanır.
Kapıdan satışlarda satıcının ve sağlayıcının
yükümlülüğü
Madde 9- Kapıdan satış sözleşmelerinde,
sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara ilave olarak mal veya
hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma
bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az on altı punto ve koyu
siyah harflerle yazılmış aşağıdaki ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk
üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya
sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde malı
veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve
cayma bildiriminin satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren
malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı
bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini
yazar. Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer
almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir
sözleşmenin ve malın tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya
veya sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma hakkını
kullanmak için yedi günlük süre ile bağlı değildir.
Mesafeli sözleşmeler
Madde 9/A- Mesafeli sözleşmeler; yazılı,
görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları
kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan
ve malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi
veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce,
ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek
bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri
edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez.
Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine
elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi
kendisine ulaştığı andan itibaren otuz gün içerisinde edimini
yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak
bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda
tüketiciye teslim edilen gayri maddî malların veya sunulan
hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla
yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal
veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında
ödeme yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan
satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin
kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu
bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı
borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici kredisi
Madde 10- Tüketici kredisi, tüketicilerin bir
mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak
aldıkları kredidir. Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak
yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam
borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer
masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını
geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına
ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden
kullandırılması durumunda, geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve
toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun
dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya
birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep
etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi verenin bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini
izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde
kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını kullanabilmesi için
en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması
gerekir. Tüketici kredisinin teminatı olarak şahsi teminat
verildiği hallerde, kredi veren, asıl borçluya başvurmadan,
kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam
miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş
bir ya da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her iki
durumda da kredi veren, ödenen miktara göre gerekli faiz ve
komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara
göre gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda yapılacağının
usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli
marka bir mal veya hizmet satın alınması ya da belirli bir satıcı
veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi
durumunda satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim
veya ifa edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı
veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka
bağlaması ya da krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle
teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir
kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı kredi
verenden geri istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren
kıymetli evrakın ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin uğradığı
zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi kartları
Madde 10/A- Kredi kartı ile mal veya hizmet
alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı ile nakit
çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde hükümlerine
tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu maddenin ikinci
fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü
uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen
dönemsel hesap özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d)
bendinde öngörülen ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap
özetinde yer alan asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi
halinde; tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan gecikme
faizi dışında herhangi bir isim altında yükümlülük altına
sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden
tüketiciye bildirmek zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan
faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim
tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu ödeyip
kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın
alındığı durumlarda, satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon
veya benzeri bir isim altında ilave ödemede bulunmasını isteyemez.
Süreli yayınlar
Madde 11- Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon,
iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın
dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin verilmesinin taahhüt
edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak,
poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi
süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler
dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz.
Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış
günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir
bölümünün tüketici tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve
ilânlarında, kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde
teslim ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilân etmek ve
kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın
bitiminden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış
fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya
hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya
konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek
yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da
tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline
getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak
verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler
bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından
düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan veya dolaylı
irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere tabidir.
Abonelik sözleşmeleri
Madde 11/A- Her türlü abonelik sözleşmelerine
taraf olan tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak
bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme
isteğini, yazılı bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren
en geç yedi gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise;
yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük
yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir ay, aylık yayınlarda
üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise,
bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını
hiçbir kesinti yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle
yükümlüdür.
Fiyat etiketi
Madde 12- Perakende satışa arz edilen malların
veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla
görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler dahil
fiyat, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket
konulması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri
kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren
listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen
fiyat ile kasa fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici
lehine olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve
kuruluşları veya kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları
tarafından belirlenen mal veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın
üzerinde bir fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin
şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler.
Bakanlık ve belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve
izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı görevlidirler.
Garanti belgesi
Madde 13- İmalatçı veya ithalatçılar ithal
ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça onaylı
garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin faturanın
tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin tekemmül ettirilerek
tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya acenteye
aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve
asgari iki yıldır. Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti
şartları, Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların,
garanti süresi içerisinde arızalanması halinde malı işçilik
masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad
altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti
süresi içerisinde sık arızalanması nedeniyle maldan
yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için gereken
azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının
anlaşılması hallerinde, 4 üncü maddede yer alan diğer seçimlik
haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin
bu talebinin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan
hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve
üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti
belgesi ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bu malların
arızalarının tamiri için gereken azami süreleri Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve kullanma kılavuzu
Madde 14- Yurt içinde üretilen veya ithal
edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit
onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde uluslararası
sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin
tanıtma ve kullanım kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda
bulunduğunu ve bunlarda bulunması gereken asgari unsurları Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
Satış sonrası hizmetler
Madde 15- İmalatçı veya ithalatçılar,
sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi malları için o
malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen kullanım ömrü süresince,
yeterli teknik personel ve yedek parça stoku bulundurmak suretiyle
bakım ve onarım hizmetlerini sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları
gereken yedek parça stok miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari
faaliyetinin sona ermesi halinde, kullanım ömrü süresince bakım ve
onarım hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları
kurulmasının zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve
işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları Enstitüsünün
görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir
sanayi malının garanti süresi sonrasında arızalanması durumunda, o
malın Bakanlıkça belirlenen azami tamir süresi içerisinde onarımı
zorunludur.
Ticari reklam ve ilanlar
Madde 16- Ticari reklam ve ilânların kanunlara,
Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine,
kişilik haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun
tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can
ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç
işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları,
çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilânlar ve örtülü
reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca
yönelik rakip mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları
yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer
alan somut iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra
kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam kurulu
Madde 17-Ticari reklam ve ilânlarda uyulması
gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam
ve ilânları incelemek ve inceleme sonucuna göre, 16 ncı madde
hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya
para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu
oluşturulur. Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanı
sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili
Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları
arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari
görevlerde çalışan hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca
görevlendirilecek reklam konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında
uzman üniversite öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin
görevlendireceği doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği
avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin
değişik sektörlerden görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye’deki tüm gazeteciler derneklerinin
kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst
kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici
örgütü temsilcileri arasından seçeceği veya üst örgütlerinin
görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar
Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden
bir üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir
üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir
üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler
ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir
Belediyelerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır.
Süresi bitenler yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir.
Üyelikler herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere
üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme
veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır
bulunması ile toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile
karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve
geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları
kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği
kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu
üyelerinden kamu görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu
görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye
Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık
tarafından yerine getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin
bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının
korunması amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma
usul ve esasları ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine
getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.
Tehlikeli mal ve hizmetler
Madde 18- Tüketicinin kullanımına sunulan mal
ve hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı veya
tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle
kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu
durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve
okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı
bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların
şeklini ve yerini ilgili bakanlık ve diğer kuruluşlarla birlikte
tespit ve ilânla görevlidir.
Mal ve
Madde 19- Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler;
ilgili bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi
uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu
olan teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim
yapmak veya yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine
ilişkin usul ve esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit
ve ilân edilir.
Tüketicinin eğitilmesi
Madde 20- Tüketicinin eğitilmesi konusunda
örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarına, Millî
Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi
için radyo ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin
usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit
ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici konseyi
Madde 21- Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici hakları
doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili mercilerce
öncelikle ele alınmak üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın
koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği
bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye,
Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve
Ticaret, Turizm ve Çevre bakanlıkları ile Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret
Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı, Devlet İstatistik
Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı,
Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk Akreditasyon
Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı,
büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini temsilen Türk
Belediyeler Birliği, işçi sendikaları konfederasyonları, memur
sendikaları konfederasyonları,Türkiye İşveren Sendikaları
Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yükseköğretim
Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk
Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner
Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar Birliği,
Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri Merkez
Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve
kuruluşların temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici
Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları
gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu
kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir
şekilde Tüketici Konseyinin toplam üye sayısının yüzde ellisinden
fazla olamaz. Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları
ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
Tüketici sorunları hakem heyeti
Madde 22- Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde,
bu Kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak
amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti oluşturmakla
görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya
görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen tüketici sorunları
hakem heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye
personeli arasından görevlendireceği bir üye, baronun mensupları
arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile
esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş
üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu
yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili
odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve
ilçelerde tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük
mülki amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.
Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim
kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları hakem
heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler,
belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin
çalışmalarına ve kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve
uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir raportör
görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan
uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru
zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları
bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar
bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz
edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının
icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici
sorunları hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla
durdurabilir. Tüketici sorunları hakem heyeti kararlarına karşı
yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar
kesindir.
Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki
uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerinin verecekleri
kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir.
Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar
her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan
Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat
artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı
içinde Resmi Gazetede ilân edilir.
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış
hususlar dışındaki tüm uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem
heyetlerinin görev ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve
üyeleri ile raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin
ödenmesine ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000
gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
kurulması, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılama ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici mahkemeleri
Madde 23- Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde
bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler,
tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim
ve harçtan muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak davalarda
bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre kaydedilen özel
ödenekten Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine
sonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
davalıdan tahsil olunarak 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre
bütçeye özel gelir kaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek
davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü
Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı
mahkemesinde de açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit
tüketici sorunu olmayan ve genel olarak tüketicileri ilgilendiren
hallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadan
kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin
tedbiren durdurulmasına karar verebilir. Tüketici Mahkemesince
uygun görülen tedbir kararları, masrafı daha sonra haksız çıkan
taraftan alınmak ve 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre
bütçeye özel gelir kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde yayınlanan
gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanın
açıldığı yerde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilân edilir.
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına
yönelik Tüketici Mahkemesi kararları ise masrafı davalıdan alınmak
üzere aynı yöntemle derhal ilân edilir.
Üretimin satışın durdurulması ve malın
toplatılması
Madde 24- Satışa sunulan bir seri malın ayıplı
olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya tüketici örgütleri,
ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış
amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun
mahkeme kararı ile tespit edilmesi halinde, malın satışı geçici
olarak durdurulur. Mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren en
geç üç ay içinde malın ayıbının ortadan kaldırılması için
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın ayıbının
ortadan kalkmasının imkânsız olması halinde mal, üretici-imalatçı
ve/veya ithalatçı tarafından toplanır veya toplattırılır.
Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen
imha edilir veya ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin
güvenliğini tehlikeye sokan ayıp taşıması durumunda, 4703 sayılı
Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin
uğradıkları maddî ve manevî zararlar nedeniyle dava açma hakları
saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine
tâbi bir seri ayıplı malın satışa arz edilmesi durumunda bu madde
hükümleri uygulanmaz.
Olduklarından farklı görünen mallar
Madde 24/A- Gıda ürünü olmamalarına rağmen,
sahip oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya
boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu sebeple de
tüketiciler tarafından gıda ürünleriyle karıştırılarak
tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan malların
üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun
hükümleri uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan
tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava
açma hakları saklıdır.
Cezalar
Madde 25-6 ncı maddenin yedinci fıkrası
uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırılığı tespit
edilen her bir sözleşme için 50.000.000 lira para cezası
uygulanır.
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci
maddede, 6 ncı maddenin altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B,
6/C maddeleri uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda, 7
nci maddenin beşinci fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A maddesinde,
10 uncu maddede, 10/A maddesinde, 11/A maddesinin ikinci ve
dördüncü fıkralarına, 12, 13, 14, 15 ve 27 nci maddelerde
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında
100.000.000 lira para cezası uygulanır.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları
ile 8 inci maddede belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket
edenler hakkında 250.000.000 lira para cezası uygulanır.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca
Bakanlıkça tespit ve ilân olunan usul ve esaslara aykırılığa
500.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayın yapan radyo ve televizyonlarca gerçekleştirilmişse cezanın
on katı uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden
üretici-imalatçı ve ithalatçı hakkında 1.000.000.000 lira para
cezası, satıcı-sağlayıcı hakkında ise bu cezanın beşte biri
uygulanır.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı
hareket edenler hakkında 2.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
11 inci maddeye aykırı hareket edenler hakkında
5.000.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse cezanın yirmi katı
uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın
ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın durdurulmasını
ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı halinde, reklam ve
ilânın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her sayı-
gün için 100.000.000.000 lira para cezası uygulanır. Bakanlık,
kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın
durdurulması talebi ile Tüketici Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında
üç aya kadar tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya düzeltme
ve/veya 3.500.000.000 lira para cezası uygulanır. Reklam Kurulu,
ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı
verebilir. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan
yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, para
cezası on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarına
aykırı hareket edenlere, kampanya konusu mal veya hizmetin fatura
bedeli oranında para cezası uygulanır. Kampanyayı düzenleyen,
tüketici kampanyadan ayrıldığında, para iadesinde bulunursa bu
ceza uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket
edenlere, 7 nci madde hükümlerine uygun kampanya düzenlemeleri
için bir hafta süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın
devam ettiğinin tespiti halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle
24 ve 24/A maddelerinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket
edenlere 50.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları,
fiilin bir yıl içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak
uygulanır. Para cezaları her yıl başında 765 sayılı Türk Ceza
Kanununun ek 2 nci madde hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında diğer
kanunlarda da para cezası öngörülmüşse ağır olan ceza uygulanır.
Cezalarda yetki, itiraz ve zamanaşımı
Madde 26- 25 inci maddenin bir, dört, yedi,
sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındaki cezalar Bakanlık tarafından,
diğer fıkralarındaki cezalar o yerin mülki amiri tarafından
uygulanır.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası,
idari niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren
en geç yedi gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini
durdurmaz.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları,
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının
verilmesine ilişkin ceza zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı
süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte
başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller söz konusu
ise süre, ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden
itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması
tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci
tarafından yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek
kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27- Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık
müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce
görevlendirilecek personel; fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane,
depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet
sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya
yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili
ve görevli kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru
olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Laboratuar
Madde 28- Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik ve
gıda maddeleri analizleri hariç olmak üzere, bu Kanunun
uygulanması için resmi ve özel kuruluşların kurulu bulunan
laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan
numunelerin test ve muayeneleri resmi veya özel kuruluş
laboratuvarlarında yaptırılabilir. Test ve muayene ücretleri 29
uncu maddedeki özel ödenekten karşılanır. Test ve muayene
sonuçlarının ilgili standarda veya teknik düzenlemeye aykırı
çıkması halinde buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçı
tarafından ödenir. Bu giderler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Tahsil
olunan test ve muayene ücretleri 29 uncu maddede düzenlenen
esaslara göre bütçeye özel gelir kaydedilir.
Ödenek
Madde 29- Tüketici Konseyi, tüketici sorunları
hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına
ilişkin masraflar, tüketici dernekleri ve bunların üst
kuruluşlarına yapılacak maddi yardımlar, Bakanlığın tüketicinin
korunması amacına yönelik masrafları, sair harcamalar ve usul ve
esasları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve
Ticaret Bakanlığınca tespit edilecek miktarlarda personele
yapılacak ek ödemede;
a) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten,
b) Yeni kurulacak olan anonim ve limited şirket
statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı
halinde, artan kısmın binde biri nispetinde yapılacak ödemelerden
karşılanır.
(b) bendinde belirtilen gelirler Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası veya muhabiri olan T.C. Ziraat Bankası
nezdinde açılacak hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan tutarların
yüzde altmışı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Merkez Saymanlık
Müdürlüğü hesabına, yüzde kırkı Rekabet Kurumu hesabına her ay
sonunda aktarılır.
Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılan
tutarlar bir yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan Maliye
Bakanlığınca, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesinde mevcut veya
yeni açılacak tertiplere özel ödenek kaydedilir.
Bakanlık bütçesine özel ödenek olarak
kaydedilen tutarlardan bir kısmı; en az beş yıldır faaliyette
bulunan ticari, siyasi ve idari kuruluşlardan bağımsız tüketici
dernekleri ile bunların üst kuruluşlarının yapacağı faaliyetleri
içeren projelerin desteklenmesinde kullanılır. Bu hesaptan,
tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarının yönetim ve
denetim kurullarında görev alanlara huzur hakkı ve maaş adı
altında herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu hesaptan yararlanacak
tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarının taşıyacağı
diğer kriterler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye
Bakanlığının birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikle düzenlenir.
Bu suretle özel ödenek kaydedilen miktarlardan
yılı içerisinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine devren
özel gelir ve özel ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Diğer hükümler
Madde 30- Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde
genel hükümler uygulanır.
Yönetmelikler ve diğer düzenlemeler
Madde 31- Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler,
Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu
kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan hükümler
Madde 32-3489 sayılı Pazarlıksız Satış
Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal
Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık
ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003 sayılı Endüstriyel
Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve Tespiti
Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yayımından önce
borçlunun temerrüdü nedeniyle ödenmeyerek icra takibi aşamasına
gelen veya icra takibine konu edilen kredi kartı borçları,
temerrüt tarihindeki ana paraya, yıllık yüzde elliyi geçmemek
üzere gecikme faizi uygulanmak suretiyle oniki eşit taksitte
ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen
her türlü takip, yukarıda yer alan hükme göre ilk taksidin
ödenmesiyle durur ve son taksidin ödenmesiyle birlikte tüm
sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene,
Kanunun yayımı tarihinden itibaren otuz gün içinde yazılı müracaat
etmesi halinde uygulanır.
Yürürlük
Madde 33- Bu Kanunun; 29 ncı maddesi ile geçici
1 inci maddesi yayımı tarihinde, diğer maddeleri ise yayımı
tarihinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
|
HAKKIMIZDA